Drewniana platforma widokowa w samym sercu Pustyni Błędowskiej to jedno z tych miejsc, które od razu przykuwają uwagę swoją nietypową formą. Konstrukcja przypominająca kompasową różę wiatrów z siedmioma ramionami rozchodzącymi się na wszystkie strony świata pozwala podziwiać piaszczyste tereny z każdej perspektywy. To stosunkowo nowa atrakcja – powstała kilka lat temu w gminie Klucze – która znacząco poprawiła dostępność tego fragmentu polskiej Sahary dla turystów.
- niesamowity widok na pustynię
- dostępność dla osób niepełnosprawnych
- edukacyjne tablice informacyjne
- malownicze trasy spacerowe
- ciekawa pamiątka po wojsku
Pustynia Błędowska i jej najbardziej fotogeniczny punkt
Róża Wiatrów znajduje się w południowej części Pustyni Błędowskiej, która rozciąga się na terenie około 33 kilometrów kwadratowych między Kluczami a Chechłem. Sam punkt widokowy to rozbudowany kompleks drewnianych konstrukcji – od głównej platformy odchodzą zadaszane altany połączone pomostami, a całość uzupełnia czterdziestokilometrowe molo prowadzące w głąb piasków.
Nazwa pustyni pojawiła się po raz pierwszy w 1889 roku za sprawą geografa Wacława Nałkowskiego. Jej powstanie to efekt kilku czynników – epoki lodowcowej, która niosła piaski i żwir, oraz intensywnej eksploatacji kopalń srebra i ołowiu w rejonie Olkusza. Przez lata teren ten był wykorzystywany przez wojsko jako poligon, co dodatkowo hamowało zarastanie.
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu na Pustyni Błędowskiej można było obserwować zjawiska typowe dla prawdziwych pustyń – fatamorganę, burze piaskowe i wędrujące wydmy. Obecnie krajobraz powoli się zalesienia, choć wciąż zachowuje swój unikalny charakter.
Co zobaczyć na platformie widokowej
Główna platforma ma kształt gwiazdy z ramionami skierowanymi zgodnie ze stronami świata. Przy każdym z nich zamontowano tablice informacyjne opisujące bogactwo przyrodnicze pustyni, jej historię i osobliwości geologiczne. Na platformach rozstawionych wzdłuż całej konstrukcji znajdują się ławki – można tu spokojnie usiąść i podziwiać widoki bez konieczności stania.
Z punktu widokowego rozciąga się panorama na piaszczyste tereny porośnięte miejscami niską roślinnością. Na horyzoncie widać wzgórze Czubatka z charakterystyczną 34-metrową wieżą przeciwpożarową, z której leśnicy obserwują teren pod kątem zagrożenia pożarowego – las w tym rejonie ma najwyższy stopień zagrożenia w całym powiecie olkuskim.
Ciekawym elementem przy Róży Wiatrów jest pozostawiona jako eksponat stara holowana armata kalibru 85 mm – pamiątka po wojskowym wykorzystaniu tego terenu. To świetny punkt do zdjęć, szczególnie dla młodszych zwiedzających.
Dla kogo to miejsce
Róża Wiatrów jest dostępna praktycznie dla każdego. Konstrukcja została zaprojektowana z myślą o osobach niepełnosprawnych – wszystkie pomosty i platformy są dostępne dla wózków inwalidzkich. Rodziny z małymi dziećmi docenią solidną konstrukcję z barierkami i wiele miejsc do odpoczynku. Psy są mile widziane.
Miłośnicy pieszych wędrówek znajdą tu punkt startowy dla kilku szlaków turystycznych. Z Róży Wiatrów rozpoczynają się ścieżki edukacyjne, a przez pustyni biegnie żółty szlak turystyczny łączący Błędów z Kluczami oraz Transjurajski Szlak Konny. Wzdłuż pustyni prowadzi też betonowy chodnik w kierunku Stawów Zielonego i Czerwonego.
Platforma widokowa to także miejsce organizacji różnych wydarzeń kulturalnych, sportowych i edukacyjnych. Zadaszenia i rozbudowana infrastruktura sprawiają, że można tu wygodnie spędzić czas nawet podczas mniej sprzyjającej pogody.
Okolice warte uwagi
Będąc w okolicy warto wybrać się też na Czubatkę – drugi punkt widokowy na pustyni, położony na wzgórzu. Dojazd jest możliwy samochodem ulicami Rudnicką, Podgórną i Górną. Stamtąd rozciąga się widok na obie części pustyni – południową (cywilną) i północną (wojskową, objętą zakazem wstępu).
Trzeci punkt widokowy – Dąbrówka w Chechle – oferuje panoramę na wylesioną, północną część pustyni. Platforma powstała w kwietniu 2017 roku i umożliwia bezpieczne podziwianie terenów wojskowych bez wchodzenia na obszar objęty zakazem.
Niedaleko Róży Wiatrów, bo niecałe 3 kilometry dalej, leży miejscowość Klucze. W odległości 9 kilometrów znajduje się Olkusz ze słynnymi podziemiami, a stamtąd już tylko kilometr do Zamku w Rabsztynie. Na trasie można też trafić na rezerwat przyrody Pazurek czy mogiły powstańców z 1863 roku.
Praktyczne informacje – dojazd, parking, godziny
Wstęp na teren Róży Wiatrów jest bezpłatny, a zwiedzanie możliwe przez całą dobę. To szczególnie wygodne dla osób chcących zobaczyć wschód lub zachód słońca nad pustynią – widoki o tych porach są naprawdę wyjątkowe.
Dojazd samochodem jest prosty i dobrze oznakowany. Z Kluczy należy jechać drogą powiatową nr 1095K (Bolesławską) w kierunku Hutek lub Bolesławia. Około kilometra za Kluczami znajduje się oznakowana tablica wskazująca zjazd do punktu widokowego. Dalej prowadzi utwardzona droga, którą można dojechać niemal pod samą platformę.
Parking jest bezpłatny i znajduje się bezpośrednio przy atrakcji. Samochodem można dojechać praktycznie na miejsce, co docenią osoby z małymi dziećmi lub osoby starsze. Na miejscu dostępne są toalety.
Dla osób korzystających z nawigacji GPS pomocne będą współrzędne: 50.335367, 19.532779. Prowadzą one dokładnie do miejsca parkingu przy Róży Wiatrów.
Ile czasu zarezerwować na wizytę
Samo zwiedzenie platformy i przejście się po wszystkich pomostach zajmie około godziny. Jeśli jednak ktoś planuje spacer po pustyni, skorzystanie ze ścieżek edukacyjnych lub po prostu chce posiedzieć w ciszy i podziwiać krajobraz, warto zarezerwować 2-3 godziny.
Pustynia Błędowska to miejsce, które zmienia się w zależności od pory dnia i roku. Latem piaski nagrzewają się intensywnie, tworząc charakterystyczne dla pustyń efekty świetlne. Jesienią i wiosną krajobraz nabiera innych barw dzięki roślinom przechodzącym przez różne fazy wegetacji. Zimą pustynia prezentuje się zupełnie inaczej – śnieg na piaskach tworzy surrealistyczne widoki.
Na terenie pustyni kręcono sceny do wielu polskich filmów – unikalny krajobraz przypominający Saharę był idealnym planem filmowym bez konieczności wyjazdów za granicę.
Róża Wiatrów to przykład dobrze zrealizowanej infrastruktury turystycznej, która nie niszczy naturalnego charakteru miejsca, a jednocześnie pozwala na jego wygodne zwiedzanie. Drewniana konstrukcja wpisuje się w krajobraz, a jej forma – nawiązująca do kompasu – subtelnie przypomina o pustyni jako miejscu, gdzie orientacja w terenie ma szczególne znaczenie. To dobry punkt wypadowy do eksploracji całej Pustyni Błędowskiej i okolic Jury Krakowsko-Częstochowskiej.