Skały Barwinek to charakterystyczna formacja skalna w Skarżycach koło Zawiercia, składająca się z dwóch wapiennych turni przypominających literę V. Miejscowi od pokoleń nazywają je Mąż i Żona, albo bardziej swojsko – Chłop i Baba. To jeden z tych jurajskich punktów, który zobaczysz już z daleka, wyrastający ponad korony drzew, gdy idziesz niebieskim Szlakiem Warowni Jurajskich między Morskiem a Skarżycami.
Całe wzgórze nosi nazwę Barwinek, a sama skała wpisała się w krajobraz okolicy na tyle mocno, że trudno wyobrazić sobie spacer po tej części Jury bez zatrzymania się pod tymi dwiema turniami.
- unikalne formacje skalne
- legendy o Mężu i Żonie
- raj dla wspinaczy
- różnorodność dróg wspinaczkowych
- bliskość zamku Bąkowiec
Legenda o małżeństwie zamienionym w skałę
Ze Skałami Barwinek związana jest lokalna legenda o małżeństwie, które za swoje grzechy zostało zamienione w kamień. Jak to bywa z juraskiemi opowieściami – dokładnych szczegółów nikt już nie pamięta, ale sama historia przetrwała i dodaje temu miejscu charakteru. Nie każdy wie, że nazwa Barwinek pochodzi właśnie od całego wzgórza, a dopiero później zaczęto tak nazywać samą skałę.
Dwuczęściowa budowa formacji nie jest przypadkowa – wyższa turnia to Mąż, niższa to Żona. I choć brzmi to jak bajka dla dzieci, nazwy te funkcjonują w okolicy od dawna i używają ich zarówno miejscowi, jak i wspinacze.
Raj dla wspinaczy na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej
Skały Barwinek od lat przyciągają wspinaczy. Turnia Mąż ma najłatwiejszą drogę o trudności III+, więc pierwsze wejścia sięgają, jak opowiadają miejscowi, zamierzchłych czasów. Jest nawet historia z lat 50., kiedy jeden z mieszkańców Piaseczna wszedł na skałę, ale miał problemy z zejściem. Po kilku godzinach przybiegł sąsiad z największą drabiną we wsi, a pod ścianą zebrały się kumoszki, które modliły się o szczęśliwy powrót śmiałka na ziemię.
Turnia Żona to już większe wyzwanie – najłatwiejsza droga ma trudność V- i jest ubezpieczona w dwa spity plus ucho skalne. Dlatego pierwsze wejścia odnotowano tu dopiero w latach 60.
W bazie wspinaczkowej można znaleźć kilkanaście dróg o różnym stopniu trudności – od III do VI.4+. Skała oferuje zarówno klasyczne drogi tradycyjne, jak i ubezpieczone sportowo.
Jak dojechać do Skał Barwinek
Skały znajdują się przy ulicy Zamkowej w Skarżycach, w gminie Zawiercie. Z Morska jedzie się ulicą Zamkową w prawo, w szutrową drogę prowadzącą do ośrodka wypoczynkowego i zamku Bąkowiec. Na wyraźnym skrzyżowaniu kierujesz się prosto, a po kilkudziesięciu metrach skała jest już widoczna.
Najłatwiej dotrzeć tu z drogi nr 78, skręcając w Żerkowicach na Skarżyce. Skały rozrzucone są wokół miejscowości, przede wszystkim na północ od niej. Jeśli idziesz szlakiem pieszym, prowadzi tędy niebieski Szlak Warowni Jurajskich – jedna z dwóch najważniejszych tras jurajskich obok czerwonego Szlaku Orlich Gniazd.
Co jeszcze zobaczyć w okolicy
Wizytę przy Skałach Barwinek warto połączyć ze zwiedzaniem pobliskiego zamku Bąkowiec w Morsku. To ruiny zamku rycerskiego z XIV-XV wieku, położone na terenie ośrodka wypoczynkowego Morsko Plus. Początki warowni sięgają czasów rodu Toporczyków, którzy przybrali nazwisko Morskich i podobno trudnili się grabieżą, za co Władysław Łokietek odebrał im ziemie.
W okolicy znajduje się też kilka innych ciekawych formacji skalnych – Skały Rzędkowickie i Kroczyckie, zespół ostańców ze Skałą Czubatą, czy najbardziej imponujący w tej części Jury Okiennik Wielki, który widać z daleka.
Dla kogo to miejsce
Skały Barwinek to przede wszystkim punkt na mapie wspinaczy i miłośników jurajskich szlaków pieszych. Jeśli planujesz rodzinny spacer, miejsce samo w sobie nie zajmie wiele czasu – to formacja do obejrzenia z dołu, sfotografowania i kontynuowania wędrówki dalej szlakiem. Dzieci zainteresuje legenda o Mąż i Żonie, a charakterystyczny kształt litery V łatwo zapamiętać.
Wspinacze znajdą tu kilkanaście dróg różnej trudności, choć nie jest to najpopularniejszy punkt wspinaczkowy na Jurze. Bardziej kameralny, spokojniejszy niż zatłoczone skałki w innych częściach regionu.
Praktyczne informacje o zwiedzaniu
Skały Barwinek to obiekt naturalny, dostępny bezpłatnie o każdej porze. Nie ma tu opłat za wstęp, godzin otwarcia ani infrastruktury turystycznej. To po prostu skała przy szlaku, którą możesz obejrzeć podczas spaceru.
Na samo obejrzenie formacji wystarczy 10-15 minut, ale jeśli idziesz szlakiem i łączysz to z wizytą w Morsku czy dalszą wędrówką w stronę Skarżyc, zaplanuj sobie spokojnie 2-3 godziny na cały odcinek. Teren jest dostępny przez cały rok, choć najlepsze warunki do zwiedzania są od wiosny do jesieni.
Wspinacze powinni mieć własny sprzęt – część dróg jest ubezpieczona w spity, ale wiele wymaga tradycyjnego asekurowania. Jeśli nie wspinasz się, po prostu ciesz się widokiem i kontynuuj wędrówkę dalej szlakiem – niebieski szlak prowadzi przez las bukowy w stronę Ośrodka Wypoczynkowego Morsko.