Staw Zielony w Kluczach to jedno z tych miejsc, które zaskakują kontrastem. Idąc żółtym szlakiem przez piaszczyste tereny przy Pustyni Błędowskiej, ostatnią rzeczą jakiej można się spodziewać jest tafla wody migająca między koronami drzew. A jednak wystarczy zbiec z głównej ścieżki, żeby stanąć nad brzegiem malowniczego zbiornika wodnego, który powstał w dawnym wyrobisku po eksploatacji rud żelaza. Woda zalała opuszczone kamieniołomy i stworzyła nieoczekiwany krajobraz – spokojną toń otoczoną lasem, z wystającymi z wody drzewami i drewnianą kładką prowadzącą nad sam brzeg.
Historia tego miejsca sięga czasów intensywnej eksploatacji złóż mineralnych na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. W Kluczach wydobywano nie tylko rudy żelaza, ale także wapień jurajski. Gdy prace ustały, natura szybko odzyskała swoje – wyrobiska wypełniły się wodą, a okoliczne zbocza porosły roślinnością. Dziś trudno uwierzyć, że ten spokojny akwen to efekt przemysłowej działalności człowieka.
- malownicza kładka nad wodą
- unikalny ekosystem pustyni
- bogata fauna i flora
- możliwość obserwacji rzadkich ptaków
- bliskość do Stawu Czerwonego
Co zobaczyć przy Stawie Zielonym
Samo miejsce robi wrażenie przede wszystkim klimatem. Wąska ścieżka prowadzi wzdłuż brzegu, miejscami tuż przy wodzie, więc trzeba uważać zwłaszcza z małymi dziećmi. Drewniana kładka wystająca nad taflę stawu to idealny punkt do obserwacji – rano, gdy słońce przebija się przez gałęzie, światło tańczy na wodzie tworząc niepowtarzalny efekt. Z wody wyłaniają się martwe pnie drzew, co dodaje całości surowego, nieco tajemniczego charakteru.
Staw Zielony nie jest odosobniony. Niedaleko znajduje się Staw Czerwony, który powstał w identyczny sposób – jako zalane wyrobisko. Do Czerwonego prowadzi jeszcze węższa ścieżka, biegnąca bardzo blisko brzegu. Choć nazwa sugeruje charakterystyczne zabarwienie wody, w rzeczywistości różnice kolorystyczne między oboma stawami nie są tak wyraźne jak można by oczekiwać. Niektórzy mówią, że Czerwony to jakby przedłużenie Zielonego.
Fauna i walory przyrodnicze
Stawy w Kluczach to nie tylko ładny widok – to też ciekawe miejsce dla miłośników przyrody. W wodzie żyją raki pręgowane, zwane amerykańskimi, a brzegi zamieszkują liczne płazy: ropuchy szare i żaby trawne. Te z kolei przyciągają rzadkich gości – nad stawem pojawia się czasem bocian czarny, znacznie rzadszy od swojego białego kuzyna. W okolicznych lasach można spotkać krogulce z rodziny jastrzębiowatych oraz usłyszeć stukot dzięciołów.
Bocian czarny to jeden z najrzadszych ptaków w Polsce – w przeciwieństwie do bociana białego unika sąsiedztwa człowieka i gniazduje w głębi lasów. Jego pojawienie się nad Stawem Zielonym to prawdziwy prezent dla obserwatorów przyrody.
Szlaki i ścieżki wokół stawów
Przy stawach rozpoczyna się ścieżka przyrodnicza wiodąca przez Pustynię Błędowską aż nad Białą Przemszę, która dzieli pustynię na dwie części. To doskonała opcja dla tych, którzy chcą połączyć wizytę nad wodą z dłuższym spacerem po unikalnym ekosystemie pustyni – jedynej tego typu w Polsce i jednej z niewielu w Europie.
W okolicy znajduje się też kilka krótszych szlaków, żaden nie przekracza kilometra długości. Pozwalają one na spacery w różnych kierunkach, w zależności od tego ile czasu ktoś ma i co chce zobaczyć. Niedaleko szlaku Pustynnego znajduje się również wejście do Jaskini Rudnickiej – kolejna atrakcja dla tych, którzy lubią eksplorować ukryte zakątki Jury.
Dojazd i dojście do Stawu Zielonego
Najpopularniejsza trasa prowadzi żółtym Szlakiem Pustynnym z Czubatki – punktu widokowego na Pustynię Błędowską. Stamtąd do stawów jest niedaleko, a droga wiedzie przez las, co w upalne dni jest sporym atutem. Można też dojechać ulicą Rudnicką w Kluczach lub ulicą Sosnową – obie prowadzą w pobliże zbiorników.
Dla zmotoryzowanych najwygodniej jest zostawić auto przy jednym z parkingów w Kluczach i dalej iść pieszo. Warto mieć na uwadze, że ścieżki są naturalne, miejscami wąskie i nierówne, więc odpowiednie obuwie zdecydowanie się przyda. W sezonie, zwłaszcza w weekendy, może być tu sporo osób – kto szuka spokoju, powinien wybrać się w dni powszednie lub wczesnym rankiem.
Dla kogo to miejsce
Staw Zielony to dobry cel wycieczki dla różnych grup. Rodziny z dziećmi docenią stosunkowo krótki spacer i możliwość obcowania z naturą bez konieczności forsownych wędrówek. Trzeba tylko pilnować maluchów przy wąskich partiach ścieżki tuż nad wodą. Miłośnicy fotografii znajdą tu sporo ciekawych kadrów, szczególnie przy odpowiednim świetle – porannym lub popołudniowym.
Osoby szukające spokoju i kontaktu z przyrodą również nie będą zawiedzeni, o ile unikną szczytów sezonu. Wędkarze mogą spróbować szczęścia, choć trzeba pamiętać o odpowiednich zezwoleniach. Kąpiel w stawie jest zabroniona, więc nie jest to miejsce na plażowanie.
Praktyczne informacje
Wstęp: bezpłatny – to naturalna atrakcja dostępna dla wszystkich bez ograniczeń czasowych.
Godziny: brak ograniczeń, można przyjść o dowolnej porze. Najładniej jest rano, gdy światło przebija się przez drzewa, lub wieczorem w miękkim świetle zachodzącego słońca.
Czas wizyty: warto zarezerwować około godziny na spokojny spacer wokół obu stawów. Jeśli ktoś planuje połączyć to z wizytą na Pustyni Błędowskiej lub dłuższym trekkingiem ścieżką przyrodniczą, lepiej przeznaczyć pół dnia.
Dojazd: miejscowość Klucze w województwie małopolskim, niedaleko Olkusza. Najłatwiej dojechać samochodem i zaparkować w miejscowości, następnie udać się pieszo żółtym Szlakiem Pustynnym z Czubatki lub ulicą Rudnicką/Sosnową. Dojście z parkingu zajmuje około 15-20 minut.
Co zabrać: wygodne obuwie do chodzenia po leśnych ścieżkach, wodę (brak punktów gastronomicznych w najbliższej okolicy), aparat lub telefon do zdjęć. Latem przyda się repelent na komary.
W okolicy: Pustynia Błędowska z punktem widokowym Czubatka, Róża Wiatrów (warto zobaczyć wieczorem gdy jest oświetlona), Staw Czerwony, Jaskinia Rudnicka.