Góra Sulmów to porośnięte lasem sosnowym wzgórze w Podlesicach, które kryje w sobie kilkanaście jaskiń i cztery charakterystyczne grupy skał wapiennych. Miejsce znane przede wszystkim wspinaczy, którzy trenują tu na formacjach o nazwach Biblioteka, Dudnik czy Wilczy Kamień. Dla zwykłych turystów to spokojny zakątek Jury Krakowsko-Częstochowskiej, gdzie można przejść się szlakiem przez las i podziwiać rzeźbione przez naturę ostańce.
Wzgórze leży po południowej stronie drogi łączącej Podlesice z Kotowicami, na obszarze gminy Kroczyce w powiecie zawierciańskim. Stanowi część Skał Podlesickich – pasma wzniesień ciągnącego się wzdłuż zachodniej strony miejscowości.
- wspaniałe formacje skalne do wspinaczki
- malownicze szlaki turystyczne
- jaskinie do odkrycia
- piękne widoki z polan
- spokojna atmosfera wśród natury
Skały, które przyciągają wspinaczy
Na Górze Sulmów wyróżniają się cztery główne formacje skalne. Biblioteka znajduje się na szczycie wzgórza i to właśnie ona stanowi największą atrakcję dla miłośników wspinaczki – grupa skał z licznymi drogami o różnym stopniu trudności. Dudnik to kolejna popularna formacja, położona nieco niżej.
Wilczy Kamień i Apteka to pojedyncze skały, równie chętnie odwiedzane przez wspinaczy. Wszystkie te formacje powstały z wapieni jurajskich, które w charakterystyczny dla Jury sposób zostały wyrzeźbione przez procesy krasowe. Wzgórze porasta głównie las sosnowy, ale są na nim także dwie polany, z których roztaczają się widoki na okoliczne tereny.
Przez obszar Góry Sulmów prowadzą dwa szlaki turystyczne. Czerwony biegnie od drogi Kroczyce-Żarki przez Górę Sowią i Aptekę. Zielony omija Sulmów od południa, kierując się dalej na zachód w stronę Skał Rzędkowickich. Spacer na szczyt zajmuje zaledwie kilka minut – to nie wymagająca wędrówka, dostępna praktycznie dla każdego.
Podziemny świat jaskiń
Pod powierzchnią wzgórza kryje się kilkanaście jaskiń i schronisk skalnych. Większość z nich to niewielkie formy, ale kilka zasługuje na uwagę. Jaskinia Sulmowa ma około 46 metrów długości i 11 metrów głębokości. Jej otwór znajduje się w zapadlisku otoczonym krzakami i drzewami, a dalsze partie wymagają pokonania 3-metrowej studni.
Dla początkujących grotołazów może być ciekawym miejscem treningowym, szczególnie do ćwiczenia techniki zapieraczki – choć nie stanowi ekstremalnego wyzwania. Jaskinia Żabia to z kolei forma o charakterze obszernej studni, przedzielonej mostami skalnymi. Ma 59 metrów długości i prawie 19 metrów głębokości, ale dostępna jest wyłącznie przy użyciu sprzętu alpinistycznego.
W jaskiniach na Górze Sulmów do lat 50. XX wieku prowadzono wydobycie kalcytu – przezroczystego minerału wykorzystywanego m.in. w optyce. Eksploatację prowadzili lokalni „szpatowcy” z Podlesic, a niektóre jaskinie, jak Studnia Szpatowców, zawdzięczają im swoje nazwy.
Jaskinia Żabia została odkryta około 1944 roku przez braci Konarskich i B. Kitę, którzy wydobywali tam kalcyt. W trakcie późniejszych badań archeologicznych znaleziono w niej duże ilości brekcji kostnej – osadów zawierających szczątki zwierzęce. Analiza tych materiałów pozwoliła opisać wczesnoplejstoceńską faunę tych terenów, co czyni jaskinię cennym stanowiskiem naukowym.
Biblioteka – serce Góry Sulmów
Biblioteka to najbardziej rozpoznawalna formacja skalna na szczycie wzgórza. Nazwa nie jest przypadkowa – układ pionowych szczelin w skale przypomina książki ustawione na półce. To jedno z najczęściej odwiedzanych przez wspinaczy miejsc w Skałach Podlesickich.
Formacja oferuje kilkanaście dróg wspinaczkowych o zróżnicowanej trudności. Można tu spotkać zarówno początkujących ćwiczących podstawowe techniki, jak i doświadczonych wspinaczy testujących trudniejsze warianty. Skała jest dobrze ubezpieczona, co czyni ją popularnym miejscem treningowym.
Z okolic Biblioteki roztacza się widok na okoliczne pasma Jury. W dni o dobrej widoczności można zobaczyć charakterystyczne ostańce Góry Zborów po drugiej stronie drogi wojewódzkiej oraz dalsze partie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.
Spokój zamiast tłumów
W przeciwieństwie do pobliskiej Góry Zborów-Berkowej, która przyciąga tłumy turystów, na Sulmowie panuje cisza. Większość odwiedzających to wspinaczy i grotołazi, którzy przychodzą tu w konkretnym celu. Zwykli turyści rzadziej tu zaglądają, co czyni to miejsce idealnym dla tych, którzy szukają spokoju.
Podejście na szczyt nie wymaga specjalnego przygotowania. Szlaki są dobrze oznakowane, a sama trasa łatwa do pokonania. Można połączyć wizytę na Sulmowie z wędrówką po Skalnym Mieście Podlesickim – pełna pętla liczy około 3,3 kilometra i zajmuje od półtorej do dwóch godzin.
Najlepsze widoki ze szczytu Góry Sulmów można podziwiać o zachodzie słońca, gdy panorama Jury skąpana jest w pomarańczowym świetle. To moment, kiedy warto mieć przy sobie aparat.
Historia wydobycia kalcytu
Góra Sulmów przez kilkadziesiąt lat była miejscem intensywnej działalności górniczej. Lokalni „szpatowcy” – tak nazywano wydobywających kalcyt – penetrowali jaskinie w poszukiwaniu tego cennego minerału. Kalcyt, zwany też szpatem islandzkim, wykorzystywano głównie w przemyśle optycznym.
Eksploatacja trwała do 1951 roku i pozostawiła ślady w postaci poszerzonych korytarzy jaskiń oraz charakterystycznych nazw. Studnia Szpatowców, Mała Studnia Szpatowców czy fragmenty innych jaskiń noszą nazwy nawiązujące do tej działalności. Podczas wydobycia usuwano wypełniające jaskinie gliny i gruzy, co z jednej strony ułatwiło późniejsze zwiedzanie, z drugiej zniszczyło część naturalnych formacji.
Ciekawym efektem ubocznym eksploatacji było odkrycie licznych szczątków zwierzęcych. Materiał kostny wydobyty z jaskiń stał się przedmiotem wieloletnich badań paleontologicznych, dzięki którym poznano skład fauny zamieszkującej te tereny w plejstocenie.
Dla kogo to miejsce
Góra Sulmów to przede wszystkim raj dla wspinaczy – zarówno tych doświadczonych, jak i dopiero zaczynających przygodę ze skałami. Formacje takie jak Biblioteka czy Dudnik oferują drogi o różnym stopniu trudności, a ich dostępność sprawia, że można tu trenować przez cały rok.
Grotołazi znajdą tu kilkanaście jaskiń do eksploracji, choć większość wymaga odpowiedniego sprzętu i doświadczenia. Jaskinia Sulmowa może być ciekawa dla początkujących, natomiast Jaskinia Żabia to już wyzwanie dla bardziej zaawansowanych.
Zwykli turyści piesi również znajdą tu coś dla siebie. Krótki spacer na szczyt, cisza lasu sosnowego i brak tłumów to atut dla tych, którzy wolą spokojniejsze zakątki Jury. Rodziny z dziećmi mogą bez problemu przejść się szlakami, choć same jaskinie nie są dostępne bez odpowiedniego przygotowania.
Praktyczne informacje
Dojazd: Góra Sulmów znajduje się w Podlesicach, po południowej stronie drogi łączącej tę miejscowość z Kotowicami. Dojazd samochodem z Krakowa zajmuje około godziny, z Częstochowy nieco mniej. Można zaparkować przy drodze wojewódzkiej nr 792 i stamtąd udać się pieszo na wzgórze. Najbliższy większy parking znajduje się przy Skalnym Mieście Podlesickim po drugiej stronie drogi.
Wstęp i godziny: Teren wzgórza jest ogólnodostępny i bezpłatny. Można go zwiedzać o dowolnej porze, choć warto pamiętać, że w lesie po zmroku łatwo się zgubić. Najlepiej planować wizytę na godziny dzienne. Jaskinie wymagające sprzętu alpinistycznego nie są oznakowane i ich zwiedzanie odbywa się na własną odpowiedzialność.
Czas zwiedzania: Samo wejście na szczyt i powrót to kwestia 30-40 minut. Jeśli chce się obejrzeć formacje skalne i pospacerować po okolicy, warto zarezerwować około godziny. Pełna pętla łącząca Sulmów ze Skalnym Miastem Podlesickim zajmuje 1,5-2 godziny.
Co zabrać: Wygodne obuwie turystyczne wystarczy do poruszania się po szlakach. Wspinaczy powinni mieć własny sprzęt – na miejscu nie ma wypożyczalni. Do zwiedzania jaskiń niezbędna jest latarka czołowa, a w przypadku głębszych form – pełen sprzęt grotołazów i doświadczenie.
Oznakowanie: Przez obszar prowadzą szlaki czerwony i zielony, dobrze oznakowane. Same formacje skalne nie mają tablic informacyjnych, ale są znane wspinaczy i łatwe do znalezienia.