Skała Sówka to niewielka, ale charakterystyczna formacja skalna na Górze Zborów w Podlesicach. Wapienny monolit o wysokości 8-10 metrów wyrasta na otwartym terenie w północnej części rezerwatu przyrody, tuż przy szlakach turystycznych przecinających jedno z najbardziej rozpoznawalnych wzniesień Jury Krakowsko-Częstochowskiej.
To miejsce dla tych, którzy szukają kontaktu z jurajskim krajobrazem bez tłumów i wielogodzinnych wędrówek. Sówka leży przy głównych szlakach, więc dotrzeć można tu bez trudu, a jednocześnie nie jest tak oblegana jak sąsiednie, bardziej znane formacje.
- malownicza
- łatwo dostępna lokalizacja
- dziewięć dróg wspinaczkowych
- piękne widoki na okoliczne skały
- idealne miejsce na krótki spacer
- bogata awifauna w okolicy
Skała na Górze Zborów – serce jurajskiego rezerwatu
Góra Zborów to drugie co do wysokości wzniesienie w okolicy Podlesic, a zarazem jedno z najważniejszych skupisk skał w tym rejonie Jury. Rezerwat przyrody obejmujący całe wzniesienie chroni nie tylko geologiczne osobliwości, ale też cenne siedliska roślinne – murawy kserotermiczne i roślinność ciepłolubną, która rozwinęła się na nasłonecznionych, wapiennych ścianach.
Sówka znajduje się w północnej części tego zgrupowania skalnego. Otaczają ją inne formacje – w pobliżu góruje masywny Wielbłąd, a w oddali widać charakterystyczne sylwetki Rzędkowickich Skał. Skała wznosi się na stosunkowo otwartym terenie, więc nie trzeba przedzierać się przez gęsty las jak w przypadku niektórych innych formacji w Podlesicach.
Dla wspinaczy i nie tylko
Wspinacze skalni poprowadzili na Sówce dziewięć dróg wspinaczkowych o trudności od III do VI.2 w skali Kurtyki. Ściany mają wystawę zachodnią lub wschodnią, są pionowe, miejscami przewieszone, z charakterystycznym filarem. Dla doświadczonych wspinaczy to dobry punkt do krótkiego treningu, dla początkujących – możliwość obserwacji, jak wygląda wspinaczka w naturalnym terenie.
Ale nie trzeba wcale uprawiać wspinaczki, żeby docenić to miejsce. Sówka to po prostu ciekawy punkt na trasie spaceru czy wędrówki po Górze Zborów. Można tu odpocząć, pooglądać skałę z bliska, sprawdzić jak wygląda jurajski wapień z charakterystycznymi formami krasu. Warto też rozejrzeć się po okolicy – z otwartych fragmentów wzgórza widać inne formacje skalne wyrastające ponad koronami drzew.
Nazwa „Sówka” nawiązuje prawdopodobnie do kształtu skały lub do ptaków, które mogły gniazdować w jej szczelinach. Jura Krakowsko-Częstochowska słynie z bogatej awifauny – na skałach gniazdują między innymi sokół wędrowny i puszczyk.
Szlaki przez Górę Zborów
Obok Sówki przebiegają dwa szlaki turystyczne. Czerwony to słynny Szlak Orlich Gniazd – główna trasa Jury, łącząca najważniejsze punkty widokowe i zamki od Krakowa po Częstochowę. Zielony to Szlak Rzędkowicki, prowadzący z Myszowa przez kolejne grupy skał.
Spacer po Górze Zborów to przyjemność – szlaki są dobrze oznakowane, teren urozmaicony, a co kilkaset metrów wyrastają kolejne skały. Można tu spędzić godzinę na krótkim spacerze albo połączyć wędrówkę z wizytą na innych formacjach – w okolicy jest ich kilkadziesiąt.
Podlesice – baza wypadowa na Jurę
Podlesice to niewielka wieś, ale w świecie wspinaczki i turystyki jurajskiej nazwa rozpoznawalna. To jeden z najpopularniejszych rejonów wspinaczkowych w Polsce – poza Górą Zborów w okolicy znajduje się kilkadziesiąt innych sektorów rozrzuconych po okolicznych lasach i wzgórzach.
W samej wsi działa baza noclegowa, sklep wspinaczkowy, punkt gastronomiczny i siedziba Jurajskiej Grupy GOPR. To dobrze zorganizowane miejsce, gdzie można znaleźć nocleg, wypożyczyć sprzęt, zapytać o warunki na szlakach.
Dla turystów niewspinających się Podlesice to przede wszystkim punkt startowy do wędrówek po okolicy. Poza Górą Zborów warto zajrzeć na Skały Podlesickie – grupę formacji po zachodniej stronie wsi, gdzie znajdują się między innymi Biblioteka, Apteka czy Turnia Motocyklistów. Każda z nich ma swój charakter i historię nadaną przez wspinaczy.
Centrum Dziedzictwa i praktyczne informacje
U północnych podnóży wzgórz, przy drodze wojewódzkiej nr 792, znajduje się parking i Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego Jury. To dobry punkt startowy – można tu zostawić samochód i wyruszyć w góry szlakami. Centrum oferuje informacje o regionie, czasem organizowane są tam wystawy czy warsztaty.
Dostęp do Sówki i całej Góry Zborów jest bezpłatny – to teren otwarty, objęty ochroną rezerwatową, ale dostępny dla turystów poruszających się szlakami. Nie ma godzin otwarcia ani bramek – można tu przyjść o każdej porze dnia, choć oczywiście bezpieczniej i przyjemniej jest zwiedzać w dzień.
Dojazd: Do Podlesic najłatwiej dojechać samochodem – wieś leży przy drodze wojewódzkiej 792 łączącej Żarki z Kroczycami. Z parkingu przy Centrum Dziedzictwa do Sówki prowadzą znakowane szlaki – spacer zajmuje około 20-30 minut w zależności od tempa.
Ile czasu przeznaczyć: Sam spacer do Sówki i z powrotem to około godziny. Jeśli chce się obejść większą część Góry Zborów i zobaczyć kilka formacji skalnych, warto zarezerwować 2-3 godziny. Dla aktywnych turystów łączących wędrówkę z wizytą na Skałach Podlesickich – pół dnia.
Dla kogo to miejsce?
Sówka i Góra Zborów to teren dla każdego, kto lubi spacery w terenie urozmaiconym, ale niezbyt wymagającym. Szlaki są łatwe, bez dużych przewyższeń, dostępne dla rodzin z dziećmi w wieku szkolnym. Starsze dzieci z pewnością zainteresują się skałami – można je dotknąć, obejść dookoła, poszukać szczelin i form krasowych.
Dla miłośników geologii i przyrody to okazja do zobaczenia typowych jurajskich formacji – wapiennych skał, które powstawały miliony lat temu na dnie morza, a dziś górują nad lasami. W rezerwacie rosną też rzadkie gatunki roślin, w tym storczyki – choć te akurat łatwo przeoczyć, jeśli nie wie się gdzie szukać.
Wspinacze znajdą tu kilkanaście dróg wspinaczkowych na Sówce i dziesiątki innych w okolicy. Podlesice to miejsce, gdzie można spędzić cały weekend, wspinając się na różnych formacjach i nie nudzić się ani przez chwilę.
Wyżyna Częstochowska, do której należą Podlesice, to fragment Jury Krakowsko-Częstochowskiej – pasma wapiennych wzgórz ciągnącego się od Krakowa po Częstochowę. Charakterystyczne skały powstały z osadów morskich sprzed około 150 milionów lat, a ich dzisiejszy kształt to efekt procesów krasowych i erozji.
Co jeszcze zobaczyć w okolicy
Skoro już jest się w Podlesicach, warto zajrzeć na inne formacje. Biblioteka to imponujący, 25-metrowy mur skalny ukryty w lesie – nazwa pochodzi od pionowych kominów, które przypominają tomy książek na półce. Apteka i Turnia Motocyklistów to kolejne charakterystyczne skały, każda z własną historią nazwy.
Nieco dalej leżą Rzędkowickie Skały – jeszcze bardziej malownicze, z punktami widokowymi i ruinami średniowiecznych zamków w okolicy. Jura to kraina zamków – w promieniu kilkunastu kilometrów od Podlesic znajdują się ruiny w Bobolicach, Mirowie, Ogrodzieńcu.
Dla rowerzystów Podlesice to punkt na trasach MTB – okoliczne lasy przecinają szlaki rowerowe różnej trudności. Latem można spotkać tu sporo rowerzystów, którzy łączą jazdę z krótkim trekkingiem do ciekawszych formacji skalnych.
Podlesice i Sówka to nie jest „must see” w stylu Morskiego Oka czy Wawelu. To miejsce dla tych, którzy lubią spokojne wędrówki, kontakt z naturą bez turystycznych tłumów, i chcą zobaczyć jak wygląda Jura z bliska – bez pośpiechu, bez kolejek, po prostu las, skały i szlak pod nogami.