Velo Pustynia to 20-kilometrowa pętla rowerowa, która okrąża największą pustynię w Europie Środkowej. Trasa łączy betonowe ścieżki z leśnymi szutrami i prowadzi przez trzy główne punkty widokowe na Pustynię Błędowską. Największą atrakcją jest 400-metrowa drewniana kładka zawieszona 3 metry nad doliną Białej Przemszy.
To nie jest zwykła trasa rowerowa. Połączenie pustynnych widoków z jurajskimi lasami i nowoczesną infrastrukturą sprawia, że w letnie weekendy przyjeżdża tu nawet kilka tysięcy osób.
- 400-metrowa kładka nad Białą Przemszą
- trzy punkty widokowe z panoramicznymi widokami
- piaszczyste wydmy przypominające Saharę
- nowoczesna infrastruktura rowerowa
- możliwość obserwacji skoków spadochronowych
Pustynia w środku Polski – dlaczego warto tu przyjechać
Pustynia Błędowska to fenomen na skalę europejską. Piaszczyste wydmy rozciągają się na prawie 10 kilometrów długości i 4 kilometry szerokości, choć jeszcze kilkadziesiąt lat temu obszar był pięciokrotnie większy. Dziś natura powoli odzyskuje teren – sosny i brzozki wciskają się między wydmy, ale charakterystyczny krajobraz wciąż robi wrażenie.
Trasa Velo Pustynia powstała po to, żeby połączyć wszystkie najważniejsze miejsca widokowe w jedną wygodną pętlę. Wcześniej turyści musieli jeździć samochodem naokoło, bo nie było bezpośredniego połączenia między częściami pustyni. Teraz można wszystko zobaczyć z siodła roweru, nie tracąc czasu na szukanie dojazdu.
Pustynia Błędowska powstała w średniowieczu w wyniku wycinki lasów pod kopalnie srebra i ołowiu. Przez wieki piasek rozszerzał się, aż w XX wieku wojsko zaczęło tu prowadzić ćwiczenia, co dodatkowo utrzymywało pustynny charakter terenu.
Co zobaczysz na trasie – trzy punkty widokowe i kładka nad bagnami
Pętla łączy Różę Wiatrów, Czubatkę w Kluczach oraz Dąbrówkę w Chechle. Każde z tych miejsc oferuje inny widok na pustynię i okolicę.
Róża Wiatrów to największy i najbardziej rozbudowany punkt. Znajduje się tu parking, infrastruktura wypoczynkowa i bezpośredni dostęp do piaszczystych wydm. Stąd najłatwiej wejść na pustynię i poczuć się jak na Saharze – tylko w polskiej wersji. W weekendy bywa tłoczno, ale przestrzeń jest na tyle duża, że każdy znajdzie swój kawałek piasku.
Czubatka to wzgórze o wysokości 382 metrów n.p.m., z którego roztacza się panoramiczny widok na całą pustynię. Dojazd prowadzi od strony Kluczy ulicami Rudnicką, Podgórną i Górną. Przy punkcie widokowym jest bezpłatny parking, więc wiele osób zaczyna tutaj swoją przygodę z trasą. Zachód słońca oglądany z Czubatki to osobna kategoria wrażeń.
Dąbrówka w Chechle leży na wysokości 355 metrów n.p.m. i oferuje widok na tę część pustyni, gdzie wojsko wciąż przeprowadza skoki spadochronowe. Czasem można zobaczyć ćwiczenia, co dodaje miejscu dodatkowego klimatu.
Drewniana kładka nad Białą Przemszą – hit trasy
Największe emocje budzi odcinek prowadzący drewnianą kładką nad doliną Białej Przemszy. Konstrukcja ma 400 metrów długości i 3 metry szerokości, a unosi się 2,5-3,5 metra nad ziemią. To nie tylko wygodny sposób na pokonanie bagiennego terenu, ale także punkt widokowy sam w sobie.
Kładka łączy dwie części pustyni, które wcześniej były oddzielone podmokłym terenem. Jadąc po drewnianych deskach, można podziwiać dolinę rzeczki i jurajską przyrodę z zupełnie innej perspektywy. Dla wielu osób to najciekawszy fragment całej pętli.
Kładka nad Białą Przemszą powstała w ramach projektu rozbudowy trasy i została oddana do użytku w 2024 roku. Dzięki niej rowerzyści i piesi mogą bezpiecznie pokonać teren, który wcześniej był praktycznie niedostępny.
Jaki rower wybrać i jak wygląda nawierzchnia
Trasa składa się z dwóch typów nawierzchni. Około 8 kilometrów to szeroka betonowa ścieżka pieszo-rowerowa, która biegnie brzegiem pustyni. Pozostałe 11-12 kilometrów to leśne szutry i drogi gruntowe o naturalnym charakterze. Dodatkowo jest krótki, 600-metrowy odcinek po asfaltowej drodze publicznej w Kluczach – to dojazd do głównego parkingu przy Róży Wiatrów.
Najlepiej sprawdzą się rowery gravelowe, trekkingowe lub crossowe. Większość odcinków jest dobrze ubita, więc poradzą sobie także rowery miejskie. Szosówka może mieć problem szczególnie na leśnych fragmentach, gdzie szuter bywa luźniejszy.
Trasa jest łatwa i płaska, z niewielkimi przewyższeniami. Spokojnie dadzą radę początkujący rowerzyści oraz rodziny z dziećmi. Pętla jest dobrze oznakowana charakterystycznymi tabliczkami Velo Pustynia, więc trudno się zgubić. Na leśnych odcinkach oznakowanie bywa rzadsze, dlatego warto mieć ze sobą mapę lub ślad GPX.
Dla kogo jest Velo Pustynia
To trasa dla wszystkich. Na ścieżce spotkasz rowery, rolki, hulajnogi elektryczne i spacerowiczów. Betonowe odcinki są na tyle szerokie, że każdy ma swoje miejsce.
Rodziny z dziećmi docenią łatwą nawierzchnię i bezpieczeństwo – większość trasy prowadzi z dala od ruchu samochodowego. Miłośnicy przyrody znajdą tu jurajskie lasy sosnowe, bagienne doliny i pustynne wydmy w jednym miejscu. Fotoentuzjaści mają pole do popisu – kontrasty między piaskiem a zielenią, drewniana kładka nad doliną, widoki z punktów obserwacyjnych.
Dla zaawansowanych rowerzystów 20 kilometrów to może być za mało, ale trasę można łatwo połączyć z innymi szlakami. Velo Przemsza prowadzi przez Klucze, Golczowice, Kolbark i zamek w Bydlinie. Razem daje to około 45 kilometrów spójnej sieci tras rowerowych w powiecie olkuskim.
Praktyczne informacje – dojazd, parkingi, ile czasu zarezerwować
Dojazd samochodem: Najpopularniejsze punkty startowe to parking przy Róży Wiatrów (płatny, duży, blisko pustyni) oraz parking przy punkcie widokowym Czubatka w Kluczach (bezpłatny, duży). Wiele osób parkuje też przy drodze łączącej Hutki z Kluczami lub na drodze dojazdowej do Róży Wiatrów. W letnie weekendy o dobrej pogodzie parkingi potrafią być zapełnione, więc warto przyjechać wcześnie rano.
Dojazd pociągiem: Najbliższa stacja to Jaroszowiec Olkuski – około 6 kilometrów od trasy. Zatrzymują się tam pociągi regionalne z Sosnowca, Krakowa, Jaworzna i Kielc. Można też wysiąść w Olkuszu (około 10 km od szlaku) lub w Łazach po stronie śląskiej. Z Łaz prowadzi przyjemna trasa rowerowa bezpośrednio na pustynię.
Czas przejazdu: Spokojne okrążenie pętli zajmie około 2-3 godzin. Jeśli doliczyć postoje na punktach widokowych, spacer po pustyni i czas na zdjęcia, warto zarezerwować pół dnia. Dla osób, które chcą połączyć wycieczkę z innymi trasami lub dokładniej zwiedzić okolicę, lepiej przeznaczyć cały dzień.
Ceny: Sama trasa jest bezpłatna. Płatny jest tylko parking przy Róży Wiatrów – pozostałe parkingi są darmowe. Wstęp na Pustynię Błędowską również jest bezpłatny.
Kiedy jechać: Trasa dostępna jest przez cały rok. W słoneczne weekendy, szczególnie w wakacje, bywa bardzo tłoczno – nawet do 3 tysięcy osób dziennie. Żeby uniknąć tłumów, najlepiej przyjechać wcześnie rano lub wybrać się w dzień powszedni. Czubatka jest szczególnie polecana na zachód słońca.
Velo Pustynia to część większego projektu rozwoju infrastruktury rowerowej w regionie. Trasa została oddana do użytku w całości w 2023 roku i od razu stała się wizytówką gminy Klucze oraz hitem turystycznym Jury Krakowsko-Częstochowskiej.
Trasa leży na pograniczu województw śląskiego i małopolskiego, w obrębie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd. To połączenie wyjątkowych krajobrazów, jurajskiej przyrody i dobrze zaprojektowanej infrastruktury turystycznej. Nie bez powodu relacje osób, które tu były, są entuzjastyczne – jazda nową ścieżką to czysta przyjemność, a widoki robią wrażenie nawet na tych, którzy widzieli już wiele.